SAMINOR-iskkadeapmi

Dearvvašvuođa- ja eallindilleiskkadeapmi guovlluin gos ásset sápmelaččat ja dážat.

SAMINOR lea áidna ođđasat álbmotiskkadeapmi Norggas ja Sámis mii addá eanet máhtu dearvvašvuođa ja eallindili birra sámi ja davvinorgga boaittobealde guovlluin.

SAMINOR deattuha erenoamážit sámi álbmoga dearvvašvuođa ja eallindili, ja dát eamiálbmotperspektiiva dagaha SAMINOR áidnalunddot diehtobáŋkun našunálalaččat ja internašunálalaččat. Sámi dearvvašvuođadutkama guovddáš (SDDG) ovttasbargá iešguđetge dutkanjoavkkuiguin mat maid čađahit dearvvašvuođadutkamiid eamiálbmotservodagain. SDDG:s:s leat ovttasbargoguoimmit Kanadas, USA:s, Austrálias, Aotearoas, Danmárkkus/Ruonáeatnamis ja Ruoŧas.

Leat dahkkon guokte dearvvašvuođa- ja eallindilleiskkadeami, SAMINOR 1 2003:s 2004:i, ja SAMINOR 2 2012:s 2014:i. Goalmmát iskkadeapmi plánejuvvo dál.

UiT Norgga árktalaš universitehta direktevrras lea diehtogieđahallanovddasvástádus.

 

Iskkadeami namma

Guđe jagi iskkadeapmi lea dahkkon

Galles leat searvan, oktiibuot

Ahkejoavkkut

SAMINOR 1-iskkadeapmi

2003–2004

16 865 nissona ja dievddu

30 jagi, 36–79 jagi

SAMINOR 2-iskkadeapmi

2012–2014

 

Ceahkki 1 jearahallanskovveiskkadeapmi

2012

11 600 nissona ja dievddu

18–69 jagi

Ceahkki 2 klinalaš iskkadeapmi

2012–2014

6004 nissona ja dievddu

40–79 jagi

 

SAMINOR-iskkadeami mihtu lea oažžut eanet máhtolašvuođa dearvvašvuođa- ja eallindilleguoskevaš fáttáide máŋggabealat Davvi-Norggas. Dehálaš dutkanfáttát leat kártet movt riskafáktorat iešguđetge dávddaide levvet álbmogis ja daid vejolaš sivvadilálašvuođain. SAMINOR-iskkadeamis leat máŋga dutkansuorggi ja daid sáhttá juohkit golmma váldofáddái;

  • Rumašlaš dearvvašvuohta ja fáktorat mat váikkuhit rumašlaš dearvvašvuhtii. Muhttin fáttát leat;
  1. Diabetes mellitus
  2. Váibmo ja varrasuotnadávddat
  3. Varra, ruovdi ja vitamiinnat
  4. Dearvvašvuođaindikáhtorat nu go rumašmássáindeaksa (KMI) ja seakkáža mihttu
  5. Birasmirkkot 
  6. Bátnedearvvašvuohta
  7. Oađđin
  • Psykalaš dearvvašvuohta ja fáktorat mat váikkuhit psykalaš dearvvašvuhtii. Muhttin fáttát leat;
  1. Iešsorbmen
  2. Gárrenmirkogeavaheapmi
  3. Deprešuvnnat
  • Dearvvašvuođabálvalusat álbmogii. Muhttin fáttát leat;
    1. Dearvvašvuođabálvalusat sihke spesialista- ja vuođđodearvvašvuođabálvalusat
    2. Dulkonfálaldat
    3. Čujuheamit dásiid gaskka
    4. Oadjobálvalusat

MÁHCAHEAPMI GIELDDAIDE

Lea dehálaš máhcahit álbmogii bohtosiid iskkadeamis. Oassin dán doaimmas lea ráhkadit raporttaid bohtosiiguin klinalaš iskkadeamis SAMINOR 2:s ja máhcahit daid ruovttoluotta gielddaide mat leat oassálastten iskkadeamis. Bohtosat sáhttet leat veahkkin eastadit ja vuolggahit bijuid ovddidit álbmotdearvvašvuođa ja čálgofálaldagaid davvin. SAMINOR-iskkadeapmi sáhttá danne leat ávkkálaš veahkki ollašuhttit gáibádusaid Álbmotdearvvašvuođalágas. Bohtosat leat dattege dan duohken man olusat servet, mađi eambbosat leat searvan, dađi dárkilat gova sáhttit mii addit gieldda álbmotdearvvašvuođas.

Raporta Unjárgga gildii

Raporta Deanu gildii

Raporta Ivggu suohkanii

Raporta Omasvuona suohkanii

Raporta Kárášjoga gildii

Raporta Porsáŋggu gildii

Raporta Guovdageainnu suohkanii

Raporta Gáivuona suohkanii

Raporta Evenášši suohkanii, 2. almmuhus

Raporta Skániid suohkanii, 2. almmuhus